دستگاه گوارش خرگوش برای حرکت مداوم ساخته شده است: خرگوش سالم تقریباً بیشتر ساعات روز یونجه می‌جود و مدام پشکل می‌اندازد. وقتی این حرکت کند شود یا بایستد، گاز و محتویات خشک در روده جمع می‌شود، درد بیشتر می‌شود و خرگوش باز هم کمتر می‌خورد؛ چرخه‌ای که می‌تواند در مدت کوتاهی خطرناک شود. برای همین، برخلاف سگ و گربه، «صبر کنیم تا فردا» برای خرگوشی که غذا نمی‌خورد گزینهٔ امنی نیست. این راهنما کمک می‌کند علائم را زود ببینید و بدانید چه چیزی را برای دامپزشک آماده کنید. هیچ دارو یا درمان خانگی در آن توصیه نمی‌شود.
قدم‌های عملی
- ۱
زمان را ثبت کنید
آخرین باری که خرگوش غذا خورده و پشکل انداخته را یادداشت کنید و از پشکل‌ها عکس بگیرید.
- ۲
گرم و آرام نگه دارید
یونجهٔ تازه و آب در دسترس بگذارید؛ دارو، روغن یا غذای اجباری ندهید.
- ۳
همان روز مشورت کنید
وارد app.vetpro.team شوید و شرح حال را بفرستید؛ اگر خرگوش نفخ کرده یا بی‌حال است، مستقیم به کلینیک بروید.
چرا غذا نخوردن در خرگوش اورژانس است؟
در ایستایی گوارشی، حرکت معده و روده کند یا متوقف می‌شود. محتویات خشک و گاز در روده جمع می‌شوند و باکتری‌های مفید روده به هم می‌ریزند. درد ناشی از گاز اشتها را کمتر می‌کند و چرخه ادامه پیدا می‌کند. خرگوش‌های چاق در این حالت در خطر مشکلات کبدی هم هستند.
اگر خرگوش بیش از چند ساعت، و به‌ویژه بیش از ۱۲ ساعت، هیچ چیز نخورده یا پشکل نینداخته، همان روز با دامپزشک آشنا با خرگوش مشورت کنید. انسداد واقعی روده علائمی شبیه ایستایی دارد ولی سریع‌تر خطرناک می‌شود و نیاز به معاینه و گاهی رادیوگرافی دارد.
علائم ایستایی گوارشی در خرگوش
- نخوردن یونجه یا فقط خوردن خوراکی‌های مورد علاقه
- پشکل‌های کوچک، خشک، کم یا نبود کامل پشکل
- قوز کردن گوشهٔ قفس، بی‌حرکتی و بی‌علاقگی
- دندان قروچهٔ بلند (نشانهٔ درد)
- شکم سفت یا نفخ‌کرده، یا صدای غرغر زیاد شکم
- گوشهای سرد و بی‌حالی شدید
- پشکل‌های به‌هم‌چسبیده با مو، مثل دانه‌های تسبیح
علت‌های رایج
ایستایی گوارشی اغلب نتیجهٔ یک مشکل زمینه‌ای است و دامپزشک باید علت را هم پیدا کند:
- رژیم کم‌فیبر: یونجهٔ کم، پلت یا نان و بیسکویت و میوهٔ زیاد
- مشکل دندان: دندان‌های آسیاب نوک‌تیز که زبان و گونه را زخم می‌کنند و جویدن را دردناک می‌کنند
- درد از هر منبعی: عفونت ادراری، سنگ مثانه، آسیب یا بعد از جراحی
- استرس: جابه‌جایی، سروصدا، حیوان جدید، گرما یا تغییر قفس
- کم‌آبی و نوشیدن کم آب
- بلعیدن موی زیاد در فصل ریزش مو
- کم‌تحرکی و نگهداری طولانی در قفس کوچک
این کارها را خودسرانه نکنید
- داروی ضدنفخ، ملین، روغن یا داروی انسانی ندهید
- به زور غذا یا آب در دهان خرگوش نریزید مگر دامپزشک روش و مقدار را گفته باشد؛ در انسداد واقعی این کار خطرناک است
- خرگوش را حمام نکنید و در معرض سرما نگذارید
- منتظر نمانید که «خودش شروع به خوردن کند»
- آنتی‌بیوتیک خودسرانه ندهید؛ برخی آنتی‌بیوتیک‌ها برای خرگوش بسیار خطرناک‌اند
تا رسیدن به دامپزشک چه کنیم؟
خرگوش را در جای آرام و با دمای معتدل نگه دارید. یونجهٔ تازه، سبزیجات برگ‌دار تازه و آب تمیز در دسترسش بگذارید. اگر گوش‌هایش سرد است، با پتوی نرم کنارش را گرم نگه دارید، اما او را داغ نکنید. پشکل‌های چند ساعت اخیر را جمع کنید یا از آن‌ها عکس بگیرید.
زمان آخرین بار که غذا خورده و آخرین پشکل را یادداشت کنید و فهرستی از غذاهای اخیر، هر تغییر محیط و هر علامت دیگر تهیه کنید. اگر خرگوش ماده و عقیم‌نشده است یا سابقهٔ مشکل دندان دارد، به دامپزشک بگویید.
پیشگیری: یونجه، یونجه، یونجه
مهم‌ترین عامل پیشگیری از ایستایی گوارشی و مشکلات دندان، دسترسی نامحدود به یونجهٔ علفی خشک و مرغوب است که باید بخش اصلی رژیم خرگوش باشد. سبزیجات برگ‌دار تازه مکمل خوبی‌اند؛ پلت را محدود و میوه را فقط به عنوان خوراکی گاه‌به‌گاه بدهید. نان، بیسکویت، برنج و غذاهای انسانی را حذف کنید.
خرگوش باید هر روز چند ساعت خارج از قفس تحرک داشته باشد. در فصل ریزش مو، برس‌کشیدن منظم بلع مو را کم می‌کند. هر تغییر غذا را تدریجی انجام دهید و یک معاینهٔ منظم دندان را در برنامهٔ چکاپ بگذارید.
اورژانس؛ همین حالا اقدام کنید
خرگوشی که بیش از ۱۲ ساعت هیچ چیز نخورده یا پشکل نینداخته، شکم نفخ‌کرده و سفت، گوشهای سرد، بی‌حالی شدید، دندان قروچهٔ بلند یا ناتوانی در ایستادن دارد، نیاز به درمان فوری دارد. به نزدیک‌ترین کلینیکی بروید که خرگوش درمان می‌کند.
پرسش‌های رایج درباره خرگوش غذا نمی‌خورد و پشکل نمی‌اندازد — ایستایی گوارشی و زمان اورژانس
خرگوشم فقط هویج و میوه می‌خورد ولی یونجه نمی‌خورد؛ مشکلی است؟
بله. خرگوشی که یونجه را کنار گذاشته ولی خوراکی‌های شیرین را می‌خورد، اغلب درد دندان یا شروع مشکل گوارشی دارد. رژیم کم‌فیبر خودش هم ایستایی گوارشی را تشدید می‌کند. با دامپزشک مشورت کنید تا دهان و دندان‌ها بررسی شود.
خرگوش چند ساعت می‌تواند بدون غذا بماند؟
خرگوش سالم تقریباً مدام می‌خورد. اگر خرگوش چند ساعت چیزی نخورده و پشکل‌هایش کم شده، با دامپزشک تماس بگیرید؛ بیش از ۱۲ ساعت بدون غذا یا بدون پشکل یک اورژانس است و نباید منتظر ماند.
پشکل‌های خرگوشم ریز و خشک شده‌اند؛ یعنی چه؟
پشکل‌های ریز، خشک یا کم‌تعداد معمولاً یعنی حرکت روده کند شده یا خرگوش کمتر می‌خورد و می‌نوشد. این می‌تواند شروع ایستایی گوارشی باشد. میزان خوردن یونجه و آب را بررسی کنید و اگر وضعیت در چند ساعت بهتر نشد یا علامت دیگری دیدید، مشورت کنید.
پرسش‌های رایج
پاسخ سوالات متداول درباره مشاوره دامپزشکی آنلاین را در صفحه اختصاصی سوالات متداول وت‌پرو ببینید.
مشاهده سوالات متداول